Η πρόληψη σε αβεβαιότητα

 Γράφει ο Ανδρέας Σκαρτσάρης *

Η πρόληψη είναι ένας από τους πιο ουσιαστικούς πυλώνες δημόσιας υγείας και κοινωνικής συνοχής. Και αυτό γίνεται σήμερα περισσότερο εμφανές από ποτέ.

Το Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Αιτωλοακαρνανίας «ΟΔΥΣΣΕΑΣ» στην Αιτωλοακαρνανία επιτελεί εδώ και περισσότερα από 25 χρόνια ένα πολυεπίπεδο και εξαιρετικά σημαντικό έργο στην τοπική κοινωνία. Μέσα από προγράμματα πρωτογενούς και δευτερογενούς πρόληψης βρίσκεται καθημερινά δίπλα σε μαθητές, γονείς, εκπαιδευτικούς, νέους ανθρώπους, στελέχη υγείας, φορείς πρόνοιας, στελέχη της Ελληνικής Αστυνομίας και της Δικαιοσύνης αλλά και σε κάθε πολίτη που χρειάζεται συμβουλευτική και ψυχοκοινωνική υποστήριξη.

Παράλληλα, εξαιτίας της μεγάλης έλλειψης δομών ψυχικής υγείας στην Αιτωλοακαρνανία, το Κέντρο καλύπτει καθημερινά κρίσιμα κενά, διαχειριζόμενο εισαγγελικές παραγγελίες από τις Εισαγγελίες Αγρινίου και Μεσολογγίου, παραπομπές από το Κέντρο Ψυχικής Υγείας, το ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ. και ιδιώτες ψυχιάτρους, παρέχοντας όλες τις υπηρεσίες του δωρεάν προς την κοινωνία.

Το ζήτημα που έχει προκύψει με το νέο νομοθετικό πλαίσιο για την ψυχιατρική μεταρρύθμιση αφορά ουσιαστικά δύο πολύ σοβαρούς άξονες.

Ο πρώτος αφορά τους ίδιους τους εργαζόμενους και επιστήμονες των Κέντρων Πρόληψης. Ανθρώπους με πολυετή εμπειρία, εξειδικευμένη κατάρτιση και βαθιά γνώση της τοπικής κοινωνίας, οι οποίοι εδώ και δεκαετίες υπηρετούν με συνέπεια έναν εξαιρετικά απαιτητικό και ευαίσθητο τομέα. Η αβεβαιότητα που δημιουργείται για το εργασιακό τους μέλλον δεν αποτελεί μόνο ένα σοβαρό εργασιακό ζήτημα. Επηρεάζει αναπόφευκτα και την ίδια την ποιότητα και τη συνέχεια του έργου που παρέχουν. Δεν μπορεί μια τόσο κρίσιμη κοινωνική υπηρεσία να λειτουργεί υπό καθεστώς διαρκούς ανασφάλειας για τους ανθρώπους που τη στηρίζουν.

Ο δεύτερος και ίσως ακόμη σημαντικότερος άξονας αφορά την ίδια την κοινωνία. Σε μια εποχή όπου οι εξαρτήσεις έχουν πολλαπλασιαστεί και αλλάξει μορφή - από τις ουσίες έως τον τζόγο, το αλκοόλ, το διαδίκτυο, το ηλεκτρονικό στοίχημα και τις νέες συμπεριφορικές εξαρτήσεις - η ανάγκη για πρόληψη και ψυχική ενδυνάμωση γίνεται ολοένα και πιο επιτακτική, ιδιαίτερα για τους νέους ανθρώπους.

Η πρόληψη σήμερα δεν αφορά μόνο την αποφυγή μιας εξάρτησης. Αφορά την ψυχική ανθεκτικότητα, την αυτοεκτίμηση, την κοινωνική σύνδεση, την ενδυνάμωση της οικογένειας και της σχολικής κοινότητας. Αφορά τη δυνατότητα μιας κοινωνίας να προλαμβάνει κρίσεις πριν αυτές γίνουν μη αναστρέψιμες.

Η υποβάθμιση ή η αποδυνάμωση τέτοιων δομών δεν θα έχει μόνο κοινωνικό κόστος αλλά και σοβαρό οικονομικό κόστος για το ίδιο το κράτος. Γιατί όταν η πρόληψη απουσιάζει, οι συνέπειες επιστρέφουν πολλαπλάσιες μέσα από την αύξηση των προβλημάτων ψυχικής υγείας, της παραβατικότητας, της βίας, των εξαρτήσεων και της πίεσης προς το δημόσιο σύστημα υγείας και τις κοινωνικές υπηρεσίες.

Η πρόληψη δεν είναι δαπάνη. Είναι επένδυση για μια πιο υγιή, ασφαλή και ανθεκτική κοινωνία.

Για τον λόγο αυτό απαιτείται ξεκάθαρη θέση και δημόσια δέσμευση από όλους τους βουλευτές της Αιτωλοακαρνανίας και ιδιαίτερα από τους κυβερνητικούς βουλευτές, ώστε να διασφαλιστεί η συνέχιση της λειτουργίας των Κέντρων Πρόληψης, η δημόσια χρηματοδότησή τους και η εργασιακή ασφάλεια των ανθρώπων που υπηρετούν έναν τόσο κρίσιμο κοινωνικό ρόλο.

Η ψυχική υγεία και η πρόληψη δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως υποσημείωση ενός νομοσχεδίου. Αφορούν την ίδια τη συνοχή, την ασφάλεια και το μέλλον της κοινωνίας μας.

*ο Ανδρέας Σκαρτσάρης είναι Φαρμακοποιός , Πρόεδρος Δ.Σ. του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Αγρινίου και μέλος Δ.Σ. του Κ.Π. Οδυσσέας.